Fact Check: Pag-asa Island, BRP Laguna Resupply, at West Philippine Sea Tensions

Sa gitna ng dapat sana ay mapayapang paglalayag ng mga tauhan ng Philippine Navy sa kanang BRP Laguna sa misyon

nilang magdala ng supply sa mga sundalong nakatanod sa West Philippines City.

Isang Chinese navy vesso ang unti-unting dumikit, gumitgit at akma na sila nitong

babanggain. Isa na naman itong bagong kaso sa umiinit na tensyon sa West Philippines

Sea. Pero simulan muna natin ang kwento. Ilang araw bago ang panibagong girian sa pagitan ng mga David at Goliat ng

karagatan. All right, lumapag po tayo sa Puerto Prinsesa for around half an hour. Nag

refuel tayo dito with our C295 from Manila. Ah may konting briefing kami dito before we take off to Pag-asa

Island. We're going to be walking around Pag-asa. Makikita po natin ang main air strip doon at makausap din natin m ating

mga iba't ibang mga tropa na station po sila doon. And from there uh it-tour po natin kung 'yung mgaung iba't ibang mga

baraks nila at sabi nila makakita daw natin ang mga Chinese vessels na a few notical miles away from the island. So

very exciting. Punta tayo para we get to know a better idea about the place. Tara.

[Musika] [Musika] Ang West Philippine Sea ang bahagi ng

South China Sea na nakabilang sa exclusive economic zone ng Pilipinas na tinatakdan ng 1982 United Nations

Convention on the Law of the Sea. Dahil sa mayamang deposito nito sa langis, likas na yaman at mga lugar na

pangisdaan, hindi lang Pilipinas at China ang umaangkin dito. Maging ang Brunei, Indonesia, Malaysia, Taiwan at

Vietnam. Pero sa lahat ng mga bansang ito, China ang

[Musika] pinaka-agresibo. Taong 1947 nung unang maglabas ng mapa ang China kung saan

kita ang nine dash line na nasa ilalim daw ng teritoryo nito kabilang na ang mga isla sa West Philippines

Sea. Mula sa himapawid, makikita na ang mga nagkalat na Chinese vessels sa ating karagatan. So as you can see we have a

major air strip there few kilometers you can see ships park there. We don't actually know if it's Filipino ships or

foreign country ships. We verify later. So you can see there's already Chinese coast guard just a few I guess

kilometers away from the Pag-asa. Itong mga iba't ibang mga ships ano iyan sir? Daming ships diyan. Yan yung Chinese?

Oo. Chinese nakakalungkot talaga. Nakagigil talaga. Nakakainis talaga. But what solution will you get out of

something if you approach a situation with anger? Kapag magre-react ka diyan sa mga sitwasyon ng ganito with anger

and and violence, walang mangyayari. Walang mapupuntahan to. Like any soldier, any soldier will not want to

face or be in the grounds of war. No, as much as possible, it is very important to find different diplomatic situations

bago tayo dumating sa puntong ganon. Maya-maya pa habang nasa kalagitnaan kami ng himapawid sa teritoryong sakop

ng Pilipinas, nakatanggap ako ng isang text message. It was surprising. We received the message saying, "Welcome to

China." So ang ating mga sundalo, they told us this is something normal because the the network of China actually

reaches here. We're actually we were actually far from the Pag-asa Island. Mas malakas yung signal nila. nasagip

yung atin. At the end of the day, mind blowing siya na talagang lumalapit ang China sa atin. Not just physically but

also in signal wave forms. Kakalapag po namin dito sa Pag-asa Island and we're actually

entering the Navo Station of the Emilio Liwanag, Pag-asa Navo Station. Sir, ito yung ano namin ginagamit namin. Pwede

mong silipin ngayon yung push guard. Paglapag namin sa isla, mas nakita ko ng malapitan ang mga barko ng China. Arm

din yan. Armed soldiers. Yun ang ano namin naanalyze namin kasi maski sabihin natin civilian ship yan ang

nagco-command sa kanila is yung plan. How many kilometers is this from here to there? 3.6. 3.6.

Itong 5103 nandiyan palagi sila sir. Hindi sila umaalis. Hindi umaalis. Anong basta they

want to establish presence lang kumbaga. And at the same time ah ayaw kasi nila na matayuan rin natin ng facilities yung

sun yung K area. Ang Pag-asa Island ang pinakamalaki sa mga islang sakop ng West

Philippines Sea. Dito rin nakatayo ang monumento ni Thomas Cloma. Ang Pilipinong ayon sa kasaysayan. Siya ang

nakadiskubre at unang nakaapak sa Kalayaan Island Group noong 1947 bago pa man ito pag-agawan ng iba't ibang

bansa. Sa mayibuhat ninyo everyday sa may routine ninyo patrolling lang. Patrolling sir

sa kamustang kanibuh? Okay naman. Okay naman sir. Lami ang isda sir. Sisikapin kong sisikapin kong

maging isang tunay na Pilipino. Pilipino. Dito sa kampo, nakaistasyon ang mga sundalong pumapatrolya sa

Pag-asa Island. Pero ginagamit pa to or wala ng laman sa ngayon wala na. Wala. Pwede tayong

pumasok. So ito po itong mga bunkers they said it was established 1970s to be a bunker to

defend of any insurgency that comes in. No so as you can see outside all right ito iyung isang

peephole nila sa bunker. Nandito po nandito po tayo sa Rangkudo Airship

kung saan mismo nag-landing at mamaya magte-take off yyung aircraft po namin. And we're in the very

very end. And you can see in my left side, this is the Rangkudo um pier. And here right behind me, mabibilang po

natin ang iba't ibang mga ships sa likod ko, no. So we have 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 maybe

here there 10 ships. And these ships are all Chinese vessels no. At clearly makikita po natin sa likod ko ang isang

pinakamalapit na ship coming towards the island. Actually, nakikita po natin sa mga cellphones natin na nagwe-welcome na

iyung mga providers natin sa China. Kumbaga sa sinasabi na welcome to China. And it's actually a slap in the face to

actually read something like that. But after a while, nung lumapag na kami dito sa Pag-asa Island, it said, "Welcome

back to the Philippines." Naabutan din namin dito ang research team mula sa University of

the Philippines Marine Science Institute na ilang dekada ng gumagawa ng research sa angking yaman ng Marine Life sa West

Philippines City. So from 1997 to 2025, kumusta po yung kalagayan ng ng reef natin at at waters

po natin? Ay naku, malungkot ah yung mismong coral reef lalo na sa mga sa labas yung labas ng mababaw na bahagi ng

tubig konting-kunti na lang yung buhay na na-coral. Mas marami pa dito sa mababaw

na bahagi. What is the reason for this sir? May mga natural. Merong pwedeng mga maninduced. Mm.

natural. Um, meron man tayo nung tinatawag na coral [Musika]

bleaching. These are virgin islands where uh there is no infrastructure there. Very virgin islands with

beautiful people. Before sabi nga nila 200 iyung population, ngayon 500. So, lumalaki iyung population doon. And

again, amazing islands. Uh, if not one of the best or the best islands in the world. the best beaches, the best clear

waters, the best marine life is found there also. Kaya nga nung nag nung pumasok tayo sa Pag-asa Island, na-meet

natin yung mga researchers from University of the Philippines and that was very inspiring.

[Palakpakan] [Musika] Bago matapos ang buwan ng Abril, sumabak

sa isang mahabang paglalayag ang pwersa ng AFP Navy Marines. Sa direktiba ng Naval Forces

West, ang Navy at Marines naghahanda na para sa kanilang rotation and reprovision o mission.

Okay, nandito po tayo sa likod ko po ang BRP Laguna 501. At ah ang unang reaction ko talaga dito ay it's massive. Sobrang

laki na barko ito. At ang anong gagawin nitong barko ngayon ay ang Rore Mission. The Rore mission is a mission that will

uh go around the nine uh islands of the Kalayaan Islands, the seven islands and the two other features. No, but today,

itong linggo na ito, papasok po sila at mag-resupply sa apat na islands sa Kalayaan Islands. Let's see what they

will have to do for our soldiers at the Kalayaan Islands. Tara, pasok tayo. Dito nakilala ko ang ROR Mission

team leader na si Lieutenant Commander Jeffrey Legaspi na dalawang dekada na sa

serbisyo. Bilang isang sundalo, nag-umpisa ako, sabihin natin na ang pinakauna ay yung makapagsilbi sa bayan.

Pangalawa is 'yung impluence na rin ng magulang ko. Ah dati ring sundalo 'yung magulang

ko. Sakay ng barkong ito ang supply ng tubig, pagkain at mga gamit sa pagpatrolya. Narito rin ang mga

sundalong papalit sa mga katropang dalawang buwan ng nakadestino sa mga isla.

Ayon kay Lieutenant Commander Legaspi, kada dalawang buwan kong magpalitan ng mga sundalong sa West Philippines Se

bukod sa banta ng China, ang isa pa sa pinakamalaking kalaban nila rito, ang lungkot na malayo sa pamilya. Sa

training pa lang is sinasanay na yung mga sundalo na mapalayo sa mga pamilya. [Musika]

Ma'am, Bangkased bearing ma'am 340 approximate distance ma'am. Bu ngales [Musika]

ma ling araw silang papalaot. Susuungin ang hampas ng alon at peligro ng

karagatan para sa isang mahalagang misyon. Ang maghatid ng supply at palitan ng mga

sundalo nagbabantay sa Kalayaan Island Rom na sa nakalipas na mga taon paulit-ulit ng naging sentro ng

[Musika] Sigalot mula sa panggigitgit ng mga pwersa ng China.

pagharang at pagbangga sa ating mga patrol vessel, pagbobomba ng water

canon hanggang sa pananakit na nauwi sa pagkaputol ng daliri ang isang

katropa dahil mapanganib ang pagpapatrol sa West Philippines Sea. Lahat ng suporta kailangan ng mga nakadestino

natin doon na mga [Palakpakan] sundalo. Habang nasa biyahe,

kanya-kanyang diskarte ang mga navy para malibang sa loob ng barko. Diyan doon na sa taas. Mag-extend kayo sir. Mag-extend

kayo sa taas. Extend niyo sir sa taas. Si Technical Sergeant Rolando Balan ang platoon sergeant ng unit na madedestino

sa pinakamalayong isla sa West Philippines Sea. Ang Parola Island. Naiwan ko na yung pag-aaral ko. Ah

actually non education ako ah hindi ko na siya natapos yung last SIM ko doon sa education kaya napilitan na rin mga

magulang ko na ipatuloy na lang. Ngayon yung gamit nila karga natin diyan sa pagtaas doon na tayo maghintay lahat.

Education daw ang tinapos niyang kurso pero pinasok niya ang pagsusundalo para sa pangarap na magandang kinabukasan

para sa pamilya. Nung una ma'am yung anak ko lalo yung panganay ko parang hindi niya rin matanggap kasi nga palagi

wala si papa sabi niya syempre yung asawa ko pinapaliwanag na lang niya na ganun nga syempre kung hindi magtrabaho

si papa sa malayo syempre hindi rin mabigay yung gusto ng bata simula nandito ako sa serbisyo ma'am lahat na

ng okasyon nami-miss ko na talaga yan kasi nandiyan yung birthday recognition ng anak ko lahat pati yung mga kasihan

namin ng pamilya k ine-expect yan na palagi ko siya ma-celebrate na nandon ako. Wala ka naman na choice eh. Kasi

trabaho namin 'yun eh. Gagampanan talaga namin 'yun. Kaya nga nagtatrabaho din ako dito sa malayo para mabigyan ko din

sila ng magandang buhay lalo ng mga anak ko ang pamilya naman ni technical sergeant Balan naiwan sa Pandan Antique.

Sanay mang malayo sa kanila ang haligi ng kanilang tahanan. Hindi pa rin daw maiwasang

mag-alala. Mahirap po mag-asawa ng sundalo kasi palagi siyang nasa malayo. 'Yung pag-alis niya ng bahay parang

walang kasiguruhan kung makakauwi pa siya or hindi na. Pero ang pinakaka-miss daw talaga sa

kanya ang tatlong anak na hinahanap-hanap ang kanilang Allah. Syempre po ah malungkot kasi nga sana

dito rin si papa para at least complete kami na mag-celebrate ng recognition ko. Kasi throughout my school life parang

tatlong beses pa lang po na recognition ko yung nandoon si papa. Ang mga pinaglalabanan ng mga

karagatan at isla hindi lang naapektuhan ang relasyon ng mga bansa. Maging relasyon ng mga pamilya.

Taong 2016 na pagtibay arbitral ruling ng permanent court of arbitration sa the Hig West Philippines Sea nasa ilalim ng

soberanya ng Pilipinas. Ang ating mga claim sa West Philippines Sea ay dalawang uri no. Nandiyan yung tinatawag

na territorial claim o yung claims doun sa lupa at yung maritime na claims. Yung territorial C aabot ng 12 nautical

miles. Yan ay parang kino-consider na parte nung lupa. So nasa ilalim din ng kasiran natin yan. Your west has entered

with the sea area of the public of China require you order your cause to leave the se area. Pero sa kabila nito,

patuloy pa rin ang pagpapatrol ng China Coastguard sa West Philippines Sea na sa ilang mga insidente umabot na sa

pambubully at panghahaharas ng China sa ating mga barko at [Musika]

sundalo. Sa ikaapat na araw ng paglalayag narating ng ROR Mission Team ang Cota Island.

All departments make preparation for ship to shore movement. Ito ma'am ginagawa namin para sa bayan

natin para mabantayan natin kung ano yung sa ating teritoryo natin. Ito na iyung Cota Island. Probably with in less

than 20 minutes nakapreposition na yung barko. Then eventually sisimulan na natin yung ship sure operation natin.

Paprepare na yung mga magbo-bard. Ang pinakamalaking kalaban nila sa pagbababa ng rasyon ang

malalaking hampas ng alon. Kasabay ng pagre-resupply ng gamit at pagpapalit ng mga sundalo,

ini-inspeksyon din ang mga gamit at pasilidad ng estasyon sa isla. Ngayon nag-i-inspect ako ng current condition

ng facility. Ano yung mga dapat i-improve then dapat i-repair dito sa Cota Station?

Pinamumunuan man ng mga Pilipino ang Cota Island, bakas pa rin sa paligid ang impluwensya ng mga karatig bansang

umaangkin sa isla. Yung napupulot namin kalimitan ganito pong mga an bottles. Tapos ito po

ma'am saan po galing yan? Made in. Made in ba yan? Vietnam po ata ito ma'am. Ganitong sulat ma'am. Malakas po yung

alon. Naapadpad po sila dito ma'am. Kaya kinuk-collect na lang namin pag nasa ano na sila. Nasa buhangin po.

Welcome kumusta kayo dito? Ayos lang. Tagumpay man ang resupply mission at pagpapalitan ng mga sundalo, mas mainam

daw sana kung ang mga isla sa West Philippines Sea may mga shelter port kung saan pwedeng mamalagi ang mga barko

kapag masama ang panahon o kung may nakaambang peligro. [Musika]

Kinabukasan, maglalayag na sanang muli ang BRP Laguna ng biglang. Sa kalagitnaan ng Rory Mission,

isang Chinese Navy Vessel ang unti-unting dumikit sa barko. Ilang sandali pa akang babanggain

na nito ang BRP Laguna. Distance 1,100 yard sir. Fort ahead one Starbs ahead. Rather at left standard

daw sir. Para hindi na lumala ang sitwasyon, ang Philippine Navy umiwas na lang at lumiko pakanan.

Sa kabila ng paghaharas ng China, ang Philippine Navy magpapatuloy raw sa kanilang mandato na protektahan ang

ating mga mamamayan at ang West Philippines Sea. Itong West Philippines Sea sa atin to. Sa Pilipinas to

pagamay-ari natin to. Kaya wala silang karapatan na harangin tayo sa gagawin nating mission.

[Musika] Dalawang buwan na nakaposte sa West Philippines Sea si second Lutenant Owen

James si Lubrica na tubong Baguio. Mahigit isang taon pa lang siyang sundalo. Pero ito raw ang isa sa

pinakamahirap niyang deployment. Kapag nandito ka kasi sa Islam ma'am, wala kang masyadong kausap. Wala kang

masyadong nakikita. Ngayon ma'am para ma-boost naman yung moral ng mga tropa natin yan binibigyan natin sila ng

oras sa pamilya nila para magkamustahan ng at least kahit papaano hindi mahirapan yung buhay niya dito. Dahil

dumating na ang mga kapalitan, sabit na siyang makauwi para makita ang pamilya. Pero ang kanyang pananabik

mauudot pa. Dahil ang mga pwersa ng sandatang lakas ng Pilipinas aasiste rin para mas

sigurong mapayapa ang eleksyon. Naantala man para kay second Lutenant Lubrica bahagi pa rin ito ng

kanyang sakripisyo para sa bayan. 'yung possibility ma'am na kung anong pwedeng mangyari dito ma'am kunwari ma'am

magkaputukan dito ano ng mangyayari sa buhay namin anong gagawin namin paano kami

magre-react kung si second lutenant lubric mamamaalam muna sa isla sina technical sergeant balan

magsisimula pa lang ang dalawang buwang pagtatanod at pagtatanggol sa west philippines sea Panatang kailan man

hinding-hindi raw niya pagsisisihan. Sa susunod na dalawang buwan magkakasya na muna siya sa mga

paminsang-minsang tawag sa pamilya. Hello mga Ang bawat araw na malayo sila sa

pamilya ay araw-araw ding pakikipaglaban hindi lang para sa watawat kundi para sa karagatang matagal

ng atin inaangkin man ang ibinghindi ito bibitawan ng mga

tagapagtanggol ng ating bayan Yan [Musika]